Daşary ýurtlylar üçin baha kesgitleme hasabaty (değerleme raporu)

Soňky barlag: 2026-njy ýylyň 19-njy oktýabry · Redaksiýa

Daşary ýurtly satyn alyjylar üçin umumy baha kesgitleme talaby ýatyryldy; raýatlyk üçin edilýän satyn alyşlarda baha kesgitlemä esaslanýan güwänama (TTB) talap edilýär.

Gysgaça jogap

Tapu we kadastr baş müdirliginiň (TKGM) Your Key Türkiye portalynda daşary ýurtly şahslaryň adaty emläk satyn alyşlary üçin baha kesgitleme hasabaty talabynyň ýatyrylandygy aýdylýar. Türkiýäniň raýatlygy üçin ulanylýan satyn alyşlarda Mukdar kesgitleme güwänamasy (TTB) talap edilýär: ol Maýa bazarlary geňeşi (SPK) tarapyndan ygtyýarlandyrylan kompaniýanyň baha kesgitleme hasabatyna esaslanýar, Web Tapu/TADEBİS arkaly elektron görnüşde iberilýär we on iki aýlap hereket edýär. TTB-däki baha raýatlyk çäginden pes bolsa, arza ret edilýär.

Köp ýyllap Türkiýedäki daşary ýurtly satyn alyjylara şol bir zat aýdylýardy: ýer-emläk hasaba alyş edarasy size emläk satmazdan öň baha kesgitleme hasabatyny (değerleme raporu, köplenç ekspertiz hasabaty diýlip atlandyrylýar) sargamaly. Indi bu umumy düzgün däl. Bu gollanma Tapu we kadastr baş müdirliginiň (TKGM) häzirki wagtda, 2026-njy ýylyň 19-njy oktýabryna çenli, näme diýýändigini we baha kesgitlemäniň haçan henizem hökmanydygyny düşündirýär.

Gysgaça

Siziň satyn alşyňyz	Ýer-emläk hasaba alyş edarasy baha kesgitlemäni talap edýärmi?
Daşary ýurtly şahsyň adaty satyn alşy (öý, dükan, ýer)	Ýok. TKGM-niň Your Key Türkiye portalynda daşary ýurtly şahslaryň edinmeleri üçin baha kesgitleme hasabaty tejribesiniň ýatyrylandygy aýdylýar.
Maýa goýum arkaly Türkiýäniň raýatlygy üçin ulanylýan satyn alyş	Hawa. Maýa bazarlary geňeşi (SPK) tarapyndan ygtyýarlandyrylan kompaniýanyň baha kesgitleme hasabatyna esaslanýan mukdar kesgitleme güwänamasy (TTB) talap edilýär.

Köp agentlik saýtlary henizem köne düzgüni beýan edýär. Eger kimdir biri raýatlyk bilen baglanyşykly bolmadyk satyn alyş üçin baha kesgitleme hasabatynyň hökmanydygyny tassyklasa, ondan TKGM-niň häzirki düzgünini görkezmegini soraň.

Raýatlyk ýagdaýy: TTB

Raýatlyk üçin satyn alyşlarda TKGM Mukdar kesgitleme güwänamasyny (Taşınmaz Edinim Sureti İle Vatandaşlık Kazanımına Esas Tutar Tespit Belgesi, TTB) girizdi. TKGM ony şeýle beýan edýär:

Ony kim taýýarlaýar. Maýa bazarlary geňeşi (Sermaye Piyasası Kurulu, SPK) tarapyndan ygtyýarlandyrylan islendik baha kesgitleýji kompaniýa baha kesgitleme hasabatyny düzýär. TTB şol hasabatyň goşundysy hökmünde TKGM-niň baha kesgitleme maglumat ulgamy bolan TADEBİS-de taýýarlanýar.
Ýer-emläk hasaba alyş edarasyna nähili barýar. Diňe elektron görnüşde, TAKBİS/Web Tapu arkaly. TKGM kagyz görnüşinde berlen TTB-niň işlenmejekdigini we baha kesgitleme hasabatlarynyň fiziki görnüşde tabşyrylyp bilinmejekdigini aýdýar.
Ony nädip sargamaly. Web Tapu/TADEBİS arkaly, raýatlyk üçin baha kesgitleme hasabatyny soramak menýusyny ulanyp.
Onda näme görkezilýär. Ýer-emläk hasaba alyş edarasynyň şol emläk üçin raýatlyk maksatlary üçin kabul edip biljek maýa goýum möçberi.
Hukuk esasy. TKGM-niň daşary ýurtlylaryň edinmelerinde baha kesgitleme hasabatlary hakynda 2024/2 belgili sirkulýary (2024-nji ýylyň 1-nji martyndan bäri güýjünde) we raýatlyk düzgünnamasy hakynda 2024/4 belgili sirkulýary. TKGM TTB ulgamynyň 2024-nji ýylyň 9-njy dekabrynda 2024/4 belgili sirkulýara girizilen üýtgetme bilen başlandygyny aýdýar.

Möçber çäge üç gezek ýetmeli

Raýatlyk üçin TKGM üç sany görkezijini aýratyn barlaýar: eýeçilik resminamasynda (ýa-da satuw wadasy şertnamasynda) yglan edilen baha, bank geçirimleriniň ýa-da tölegleriň jemi we TTB-däki baha. Olaryň her biri satyn alyş senesinde raýatlyk düzgünnamasynyň talap eden möçberine, häzirki wagtda iň bolmanda 400 000 ABŞ dollaryna ýetmeli. TKGM 2024-nji ýylyň 13-nji iýunyndan soň raýatlyk bilen baglanyşykly amallar üçin maýa goýum möçberiniň TTB bilen tassyklanmalydygyny we TTB-däki baha talap edilýän möçberden pes bolsa, arzanyň ret edilýändigini aýdýar. Baha kesgitleme pes çyksa, şertnamadaky ýokary baha kömek etmeýär. Beýleki şertler üçin seret emläge maýa goýmak arkaly raýatlyk.

Hereket möhleti: on iki aý

TKGM TTB-niň berlen senesinden başlap on iki aýlap hereket edýändigini we TTB bilen raýatlyk bilen baglanyşykly amal arzasynyň arasyndaky aralygyň on iki aýdan geçmeli däldigini aýdýar. On iki aýdan köp wagt geçse, güwänamanyň esasyndaky baha kesgitleme hasabaty täzelenmeli. Arza berlenden soň TTB şol amal tamamlanýança güýjünde galýar. Raýatlyk borçnamasy belligini satuwdan on iki aýdan köp wagt geçenden soň sorasaňyz, satuwda alnan TTB diňe şu sebäpli täzelenmeli däl.

Ýeňillikler we aýratyn ýagdaýlar

Amalda döwlet edarasy ýa-da onuň kompaniýalary tarap bolan ýagdaýynda, TKGM TTB tassyklamasynyň gerek däldigini aýdýar.
2026-njy ýylyň 28-nji sentýabryndan başlap, gozgalmaýan emläk maýa goýum trestleriniň (GYO) raýatlyk üçin satuwlary ýa-da satuw wadasy şertnamalary üçin TKGM trestiň amaldan öň Köpçülige maglumat platformasynda (KAP) çap edilen we bölümiň bahasyny görkezýän baha kesgitleme hasabatyny tabşyrmalydygyny ýa-da Web Tapu/TADEBİS arkaly TTB-ä esaslanýan täze baha kesgitleme hasabatyny soramalydygyny aýdýar.
Bir emläk üçin hem TTB, hem GEDAŞ tarapyndan düzülen köne baha kesgitleme hasabaty bar bolsa, TKGM adatça iň soňkusynyň ulanylýandygyny, ýöne arza berijiniň olaryň islendik birini sorap biljekdigini we bahalaryň deňeşdirilmeýändigini aýdýar.

Adaty satyn alyş üçin baha kesgitletmek henizem peýdalymy?

Ýer-emläk hasaba alyş edarasy indi ony talap etmeýär, ýöne käbir satyn alyjylar soralýan bahanyň ýerliklidigini görmek üçin garaşsyz baha kesgitletmegi saýlaýarlar. Bu şahsy karar. Şeýle etseňiz, SPK tarapyndan ygtyýarlandyrylan kompaniýany ulanyň. SPK öz web saýtynda ygtyýarly gozgalmaýan emläk baha kesgitleýji kompaniýalaryň sanawyny habarlaşmak maglumatlary bilen çap edýär. SPK şeýle hem maýa bazarlaryndan daşarda (meselem, ýer-emläk hasaba alyş ýa-da salgyt maksatlary üçin) edilen baha kesgitlemeleriň onuň gözegçiliginden daşardadygyny we olar baradaky şikaýatlaryň Türkiýäniň baha kesgitleýji hünärmenler birleşigine (TDUB) iberilýändigini düşündirýär.

Baha kesgitleme tölegleri TKGM tarapyndan däl-de, kompaniýalar tarapyndan bellenýär, şonuň üçin görkezip boljak resmi nyrh ýok. Sargyt etmezden öň ýazmaça teklip soraň.

Baha kesgitlemäniň size aýtmaýan zatlary

Baha kesgitleme hasabaty belli bir senedäki bahany çaklaýar. Ol hukuk taýdan jikme-jik barlag hasabaty däl. Ol ipotekalaryň, emläge salnan gadagançylyklaryň, eýeçilik görnüşiniň, gurluşyk rugsatnamalarynyň ýa-da gurluşykçy kompaniýanyň ýagdaýynyň aklawçy tarapyndan barlagynyň ornuny tutmaýar. Esasan-da, gurulmagy tamamlanmadyk jaýlar üçin seret tamamlanmadyk emlägiň töwekgelçilikleri.

Size nähili kömek edip bileris

Turkey Property Desk daşary ýurtly alyjylara hut şu ädimlerde kömek edýär: haýsy resminamalaryň gerekdigini barlaýarys, kasam eden terjimeçiniň terjimesini we notarial tassyklamany taýýarladýarys, ýer-emläk hasaba alyş edarasyna nobat alýarys, gol çekilende terjimeçilik edýäris we ýaşamaga rugsatnama ýa-da raýatlyk arzalaryny yzarlaýarys. Bize WhatsApp arkaly öz diliňizde ýazyň. Belli bir emlägi hukuk taýdan barlamak üçin aklawça we ýer-emläk hasaba alyş edarasyna ýüz tutuň.

Ýygy soralýan soraglar

Daşary ýurtlylara Türkiýede emläk satyn almak üçin henizem baha kesgitleme hasabaty gerekmi?

Adaty satyn alyşlar üçin gerek däl. TKGM-niň portalynda daşary ýurtly şahslar üçin baha kesgitleme hasabaty tejribesiniň ýatyrylandygy aýdylýar. Ol diňe raýatlyk üçin ulanylýan satyn alyşlarda, TTB görnüşinde talap edilýär.

TTB näme?

Emläk arkaly raýatlyk üçin Mukdar kesgitleme güwänamasy. Ol TKGM-niň TADEBİS ulgamynda SPK tarapyndan ygtyýarlandyrylan kompaniýanyň baha kesgitleme hasabatyndan taýýarlanýar we ýer-emläk hasaba alyş edarasynyň raýatlyk üçin kabul edýän maýa goýum möçberini görkezýär.

TTB näçe wagtlap hereket edýär?

Berlen senesinden başlap on iki aý. Raýatlyk bilen baglanyşykly arzadan öň on iki aýdan köp wagt geçse, esasyndaky baha kesgitleme hasabaty täzelenmeli.

Baha kesgitleme hasabatyny ýer-emläk hasaba alyş edarasyna kagyz görnüşinde getirip bilerinmi?

Ýok. TKGM TTB-niň elektron ulgam arkaly gelmelidigini we kagyz görnüşinde berlen TTB-niň işlenmeýändigini aýdýar.

Baha kesgitleme tölän bahamdan pes bolsa näme bolar?

Raýatlyk üçin eýeçilik resminamasyndaky baha, tölegler we TTB-däki baha her biri talap edilýän möçbere ýetmeli. TKGM TTB-däki baha ondan pes bolsa, arzanyň ret edilýändigini aýdýar.

Raýatlyk üçin baha kesgitleme hasabatyny kim taýýarlap biler?

Maýa bazarlary geňeşi (SPK) tarapyndan ygtyýarlandyrylan islendik gozgalmaýan emläk baha kesgitleýji kompaniýa. SPK ygtyýarly kompaniýalaryň sanawyny öz web saýtynda çap edýär.

Bu sahypa umumy maglumatdyr, hukuk, salgyt ýa-da maýa goýum maslahaty däldir. Düzgünler we tölegler üýtgeýär; gol çekmezden ýa-da tölemezden öň her ädimi ýer-emläk hasaba alyş edarasy (Tapu), aklawçy we ygtyýarnamaly gozgalmaýan emläk agenti bilen tassyklaň.

Resmi çeşmeler

Meňzeş makalalar

Türkiýede daşary ýurtly hökmünde emläk satyn almak: ädimme-ädim2026-njy ýylda daşary ýurtlular Türkiýede emlägi nädip satyn alýar: satyn almak hukugy, şahsyýet belgisi, DAB walýuta güwänamasy, ýer-emläk hasaba alyş edarasyna arza, tölegler, terjimeçi we tapu.Meniň ýurdumyň raýatlary Türkiýede emläk satyn alyp bilermi?Haýsy ýurtlaryň raýatlary Türkiýede emläk satyn alyp biler, näme üçin özara deňlik indi talap edilmeýär, harby we howpsuzlyk zolaklary, 30 gektar we etrabyň 10% çägi.Türkiýede emläk satyn almagyň çykdajylaryTürkiýede emläk satyn almagyň resmi çykdajylary: her tarap üçin 2% tapu ýygymy, TKGM-niň aýlanyşyk gaznasynyň tölegi, DASK ýer titremä garşy ätiýaçlandyryşy we agent hakynyň 4% çägi.Türk emläk agentini nädip barlamalyTürk emläk agentiniň ygtyýar şahadatnamasyny TTBS-de barlaň, EİDS bilen tassyklanan bildirişleri talap ediň, 4% hak çägini we gerekli resminamalary biliň.