Tapu kanunynyň 35-nji maddasy boýunça daşary ýurtly satyn alyjylar üçin raýatlyk, ýerleşýän ýer we meýdan çäklendirmeleri.
Daşary ýurtly şahslar, eger olaryň ýurdy Prezident tarapyndan bellenen sanawda bar bolsa, Türkiýede emläk satyn alyp bilerler; Tapu we kadastr baş müdirligi (TKGM) häzirki wagtda 185 ýurduň raýatlarynyň satyn alyp bilýändigini aýdýar we islendik ýer-emläk hasaba alyş edarasy raýatlygy tassyklap biler. 2012-nji ýyldan bäri özara deňlik talap edilmeýär. Daşary ýurtlylar harby gadagan ýa-da howpsuzlyk zolaklarynda satyn alyp bilmeýärler, her bir adam ýurt boýunça 30 gektar bilen çäklendirilýär we daşary ýurtlylaryň eýeçiligi etrabyň hususy ýerleriniň 10 göteriminden geçip bilmez.
Bildirişlere seretmezden öň iki soraga anyk jogap gerek: siziň ýurduňyzyň raýatlary Türkiýede umuman emläk satyn alyp bilermi we daşary ýurtlylar siziň gözleýän ýeriňizde satyn alyp bilermi? Ikisi hem Tapu kanunynyň (Tapu Kanunu, 2644 belgili) 35-nji maddasy we ýer-emläk hasaba alyş edarasynyň öz ýazgylary bilen kesgitlenýär. Bu gollanma 2026-njy ýylyň oktýabryna çenli resmi düzgünleri düşündirýär.
Haýsy ýurtlaryň raýatlary satyn alyp biler
35-nji maddada Prezident tarapyndan bellenen ýurtlaryň raýatlary bolan daşary ýurtly şahslaryň kanuny çäklendirmeleri berjaý etmek bilen, "halkara ikitaraplaýyn gatnaşyklary we ýurduň bähbitlerini göz öňünde tutup" Türkiýede gozgalmaýan emläk we çäklendirilen hakyky hukuklary edinip biljekdigi aýdylýar. Häzirki wagtda hereket edýän sanaw Ministrler geňeşiniň 2012-nji ýylyň 25-nji iýunyndaky 2012/3504 belgili kararyndan gelip çykýar. TKGM-niň maglumatyna görä, şol sanawdaky 185 ýurduň raýatlary emläk edinip biler.
Iki nokat köplenç satyn alyjylary bulaşdyrýar:
- Özara deňlik indi ölçeg däl. Daşary işler ministrligi 2012-nji ýyldaky üýtgetmäniň (6302 belgili kanun) özara deňlik talabyndan ýüz öwrendigini düşündirýär. Siziň Türkiýede satyn almagyňyz üçin ýurduňyzyň Türkiýäniň raýatlaryna emläk satyn almaga rugsat bermegi hökman däl.
- Sanaw çap edilmeýär. TKGM ýurtlaryň sanawynyň köpçülige açyk däldigini we raýatlygyňyza rugsat berilýändigini islendik ýer-emläk hasaba alyş edarasyndan (tapu müdürlüğü) sorap biljekdigiňizi aýdýar. Daşary işler ministrligi hem siziň ýurduňyzdaky Türkiýäniň ilçihanasyndan ýa-da konsullygyndan soramagy maslahat berýär.
Prezident milli bähbitler talap edende edinmeleri ýurt, şahs, sebit, döwür, san, gatnaşyk, görnüş, meýdan ýa-da möçber boýunça çäklendirip, togtadyp ýa-da gadagan edip hem biler, şonuň üçin bir raýatlygyň ýagdaýy üýtgäp biler.
Iki raýatlygy bolanlar we raýatlygy bolmadyklar
Birnäçe raýatlygy bolan adamlar üçin TKGM degişli emläk boýunça iň az hukuk berýän raýatlygy ulanýar. Raýatlyklaryň biri türk raýatlygy bolsa, adam Türkiýäniň raýaty hökmünde garalýar. Başga bir ýurduň beren raýatlygy ýok adamyň resminamasy emläk satyn almak üçin ulanylyp bilinmez; raýatlygynyň ýokdugy Türkiýede migrasiýa edarasy tarapyndan kesgitlenmeli.
Meýdan çäklendirmeleri: 30 gektar we 10 göterim
35-nji madda daşary ýurtly şahslaryň eýeçiligindäki emläge iki sany iň ýokary çäk belleýär:
- Bütin ýurt boýunça bir adama 30 gektar, gozgalmaýan emlägi we garaşsyz, hemişelik çäklendirilen hakyky hukuklary hasaba almak bilen. Prezident bu adam başyna çägi iki esse artdyryp biler.
- Etrabyň 10 göterimi: daşary ýurtly şahslaryň eýeçiligindäki umumy meýdan etrabyň hususy eýeçilikde bolup bilýän ýerleriniň on göteriminden geçip bilmez.
Adaty kwartira ýa-da öý 30 gektardan has kiçi, ýöne 10 göterim düzgüni eýýäm köp daşary ýurtlynyň emläginiň bar bolan etraplarynda daşary ýurtlylara satuwy togtadyp biler. Ýer-emläk hasaba alyş edarasy muny siz arza bereniňizde barlaýar.
Harby we howpsuzlyk zolaklary
Harby gadagan zolaklaryň ýa-da harby howpsuzlyk zolaklarynyň içindäki ýa-da daşary ýurtly şahslar üçin ýapyk beýleki ýerlerdäki emlägi daşary ýurtlylar edinip bilmeýärler. TKGM harby zolak maglumatlarynyň indi ähli 81 welaýatda ýer-emläk sanawyna girizilendigini aýdýar, şonuň üçin ýer-emläk hasaba alyş edarasy harby serkerdeliklere hat ýazmagyň ýerine sanawy gönüden-göni barlaýar. Iş ýüzünde bu jogabyň eýeçilik ýazgysynda görünýändigini aňladýar we emläge täsir edýän bolsa, edara size habar berer.
Beýleki ýerler goşmaça rugsat talap edýär:
- Aýratyn howpsuzlyk zolaklary (özel güvenlik bölgeleri): welaýatyň häkimliginiň rugsady talap edilýär.
- Goralýan ýerler (sit alanları): ýer-emläk hasaba alyş edarasy amaldan öň Medeniýet we syýahatçylyk ministrligi ýa-da Daşky gurşaw, şäher gurluşygy we howanyň üýtgemegi ministrligi bilen maslahatlaşýar.
Binasyz ýer
Daşary ýurtly şahslar ýokardaky çäklendirmeleri berjaý etmek bilen, öýler, ofisler, ýer bölekleri we meýdanlar ýaly islendik görnüşdäki emlägi satyn alyp bilerler. Ýöne binasyz ýer satyn alsaňyz, gurmagy meýilleşdirýän taslamaňyzy iki ýylyň içinde degişli ministrlige tabşyrmaly. Eger tabşyrmasaňyz ýa-da tassyklanan taslama wagtynda tamamlanmasa, emläk ýatyrylmaga (tasfiye) degişli bolýar: Gazna we maliýe ministrligi ony satmak üçin bir ýyla çenli möhlet berýär, şondan soň ol satylýar we siz satuwdan gelen puly alýarsyňyz. Şeýle ýol bilen satyn alnan ýer maýa goýum arkaly raýatlyk üçin hem laýyk gelmeýär.
Kompaniýalar we miras
- Daşary ýurt kanuny boýunça döredilen daşary ýurt kompaniýalary Türkiýede emlägi diňe aýratyn kanunlaryň çäginde edinip biler.
- Daşary ýurt maýasy bolan türk kompaniýalary 36-njy madda degişli bolup, käbir zolaklar üçin harby edaralaryň ýa-da häkimiň rugsadyny almaly.
- Miras: daşary ýurtlylar miras alyp bilerler, ýöne 35-nji maddanyň çäklerinden artyk miras alnan emläk Gazna we maliýe ministrliginiň berýän möhletiniň içinde ýatyrylmaly.
Ýer-emläk hasaba alyş edarasyndaky resminamalar
TKGM-niň daşary ýurtly satyn alyjylar üçin barlag sanawyna şular girýär:
- pasport ýa-da milli şahsyýet karty (latyn elipbiýinde bolmasa, türk diline terjimesi bilen);
- gol çekilen we suraty bolan şahsyýet maglumatlary blankasy;
- walýuta satyn alyş güwänamasy (döviz alım belgesi), ol daşary ýurt pulundaky baha banka satylandan soň bank tarapyndan ýer-emläk hasaba alyş edarasyna hasaba alnan elektron poçta (KEP) arkaly iberilýär;
- binalar üçin hökmany ýer titremä garşy ätiýaçlandyryş;
- tarap türk dilini bilmeýän bolsa, sebit ýa-da birinji instansiýa kazyýetiniň adalat komissiýasynyň ygtyýarlandyran kasam eden terjimeçisi;
- siziň adyňyzdan kimdir biri hereket edýän bolsa, TKGM-niň daşary ýurtda berlen resminamalar baradaky düzgünlerine laýyk gelýän ynanç haty.
TKGM-niň portalynda daşary ýurtly şahslaryň adaty satyn alyşlary üçin baha kesgitleme hasabaty talabynyň aýrylandygy aýdylýar; baha kesgitlemä esaslanýan mukdar kesgitleme güwänamasy diňe raýatlyk üçin satyn alyşlarda talap edilýär. Ýer-emläk hasaba alyş edarasy gol çekişden öň size tapu ýygymy we aýlanyşyk gaznasynyň tölegi barada SMS arkaly habar berýär. Eger syýahat edip bilmeseňiz, TKGM-niň Berlindäki wekilhanasy emlägiň ýerleşýän ýerine barmazdan ýer-emläk hasaba alyş amallaryny ýerine ýetirip biler.
Gysga barlag sanawy
- Raýatlygyňyzyň satyn alyp bilýändigini ýer-emläk hasaba alyş edarasyndan soraň.
- Eýeçilik ýazgysyny alyň we harby zolak, aýratyn howpsuzlyk ýa-da goralýan ýer ýazgylaryny barlaň.
- Etrabyň 10 göterim çäginiň satuwa rugsat berýändigini barlaň.
- Ýeriň binasy ýok bolsa, iki ýyllyk taslama borjuny meýilleşdiriň.
- Terjime edilen şahsyýet resminamalaryny we gerek bolsa ynanç hatyny taýýarlaň.
Gurulyp tamamlanmazdan öň satyn almagy meýilleşdirýärsiňizmi? Okaň: tamamlanmadyk emlägiň töwekgelçilikleri. Raýatlyk üçin satyn alýarsyňyzmy? Okaň: emläge maýa goýmak arkaly raýatlyk.
Size nähili kömek edip bileris
Turkey Property Desk daşary ýurtly alyjylara hut şu ädimlerde kömek edýär: haýsy resminamalaryň gerekdigini barlaýarys, kasam eden terjimeçiniň terjimesini we notarial tassyklamany taýýarladýarys, ýer-emläk hasaba alyş edarasyna nobat alýarys, gol çekilende terjimeçilik edýäris we ýaşamaga rugsatnama ýa-da raýatlyk arzalaryny yzarlaýarys. Bize WhatsApp arkaly öz diliňizde ýazyň. Belli bir emlägi hukuk taýdan barlamak üçin aklawça we ýer-emläk hasaba alyş edarasyna ýüz tutuň.
Ýygy soralýan soraglar
Raýatlary Türkiýede emläk satyn alyp bilýän ýurtlaryň sanawy barmy?
Hawa. TKGM-niň maglumatyna görä, 2012/3504 belgili kararda 185 ýurt sanalýar, ýöne sanaw köpçülige açyk däl. Islendik ýer-emläk hasaba alyş edarasy raýatlygyňyza rugsat berilýändigini size aýdyp biler.
Türkiýe daşary ýurtly satyn alyjylardan özara deňligi talap edýärmi?
Ýok. Daşary işler ministrligi Tapu kanunynyň 35-nji maddasyna 2012-nji ýylda girizilen üýtgetmäniň özara deňlik talabyndan ýüz öwrendigini düşündirýär.
Emlägiň harby zolakdadygyny nädip bilip bilerin?
TKGM harby zolak maglumatlarynyň ähli 81 welaýatda ýer-emläk sanawyna girizilendigini aýdýar, şonuň üçin ýer-emläk hasaba alyş edarasy eýeçilik ýazgysyny gönüden-göni barlaýar we size habar berýär.
Daşary ýurtly Türkiýede näçe ýere eýeçilik edip biler?
Ýurt boýunça bir adama 30 gektara çenli, Prezident muny iki esse artdyryp biler, we etrapdaky daşary ýurtlylaryň eýeçiligi onuň hususy eýeçilikde bolup bilýän meýdanynyň 10 göteriminden geçip bilmez.
Daşary ýurtly binasyz ýer satyn alyp bilermi?
Hawa, ýöne satyn alyjy iki ýylyň içinde degişli ministrlige gurluşyk taslamasyny tabşyrmaly, ýogsam ýer ýatyrylmaga degişli bolýar.
Meniň iki raýatlygym bar. Haýsysy hasaba alynýar?
TKGM iň az hukuk berýän raýatlygy ulanýar. Raýatlyklaryň biri türk raýatlygy bolsa, siz Türkiýäniň raýaty hökmünde garalýarsyňyz.
Bu sahypa umumy maglumatdyr, hukuk, salgyt ýa-da maýa goýum maslahaty däldir. Düzgünler we tölegler üýtgeýär; gol çekmezden ýa-da tölemezden öň her ädimi ýer-emläk hasaba alyş edarasy (Tapu), aklawçy we ygtyýarnamaly gozgalmaýan emläk agenti bilen tassyklaň.