Gozgalmaýan emläk söwdasy hakynda düzgünnama boýunça ygtyýar şahadatnamasy, tassyklanan bildirişler, talap edilýän şertnamalar we agent hakynyň kanuny iň ýokary çägi.
Türkiýede diňe Söwda ministrliginden ygtyýar şahadatnamasy (yetki belgesi) bolan kärhanalar emläk agenti hökmünde işläp biler; belgini ministrligiň TTBS şahadatnama gözlegi arkaly barlap bilersiňiz. Onlaýn bildirişler, şol sanda Instagram, Facebook we WhatsApp-daky bildirişler, ministrligiň Elektron bildiriş tassyklama ulgamy (EİDS) arkaly tassyklanmaly. Satuw üçin agentiň haky GBS-siz bahanyň 4 göteriminden geçip bilmez, araçylyk şertnamasynda başgaça aýdylmasa, satyn alyjy bilen satyjynyň arasynda deň paýlanýar we emlägi görkezmek mugt bolmaly.
Türkiýede emläk satuwynda araçylyk etmek düzgünleşdirilen kärdir. Ilkinji gezek 2018-nji ýylyň 5-nji iýunynda Resmi gazetde çap edilen we şondan bäri birnäçe gezek üýtgedilen Gozgalmaýan emläk söwdasy hakynda düzgünnama (Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik) boýunça muny diňe Söwda ministrliginden ygtyýar şahadatnamasy (yetki belgesi) bolan kärhanalar edip biler. Bu gollanma daşary ýurtly satyn alyjylara, Söwda ministrligi tarapyndan çap edilen düzgünnamanyň tekstine we ministrligiň öz beýanlaryna esaslanyp, bir zat tölemezden öň agenti nädip barlamalydygyny görkezýär; maglumat 2026-njy ýylyň 19-njy oktýabrynda barlandy.
1. Ygtyýar şahadatnamasynyň belgisini soraň
Düzgünnamanyň 5-nji maddasynda gozgalmaýan emläk söwdasynyň ygtyýar şahadatnamasy bolan kärhanalar tarapyndan alnyp barylýandygy aýdylýar. Şahadatnamany welaýat söwda müdirligi ministrligiň maglumat ulgamy (TTBS) arkaly berýär, ol her kärhana üçin aýratyn berilýär we başga birine geçirilip bilinmeýär. Düzgünnamada ygtyýarly kärhanalaryň täzelenen sanawynyň ministrligiň web saýtynda çap edilýändigi hem aýdylýar.
- Belgini alyň. Agentden ygtyýar şahadatnamasynyň belgisini we söwda adyny soraň. Olar ony bermeli: araçylyk şertnamasynda ol görkezilmeli (aşakda seret).
- Gözläň. Söwda ministrliginiň Gozgalmaýan emläk söwdasy maglumat ulgamynyň ttbs.gtb.gov.tr salgysyndaky "Yetki Belgesi Sorgula" (şahadatnama gözlegi) sahypasyny ulanyň. Şahadatnamanyň belgisi, kärhananyň ady ýa-da welaýat boýunça gözläp bilersiňiz.
- Deňeşdiriň. Netijedäki at, salgy we belgi siziň iş salyşýan edaraňyza we şertnama gol çekjek kärhana gabat gelmeli. Başga bir edaranyň ýa-da franşiza hyzmatdaşynyň şahadatnamasy şol bir zat däl.
Şahadatnama almak üçin kärhana, beýleki şertler bilen birlikde, öz hünär palatasynda we salgyt edarasynda işi gozgalmaýan emläk söwdasy hökmünde hasaba alnan bolmaly we onuň jogapkär agentleriniň iň bolmanda biriniň 5-nji derejeli hünär ukyp şahadatnamasy (Seviye 5 mesleki yeterlilik belgesi) bolmaly. Jogapkär agentleriň galplyk, resminama galplamak ýa-da ynamdan hyýanatçylykly peýdalanmak ýaly sanawdaky jenaýatlar üçin höküm edilmedik bolmagy gerek.
2. Onlaýn bildirişleriň tassyklanandygyny barlaň (EİDS)
2023-nji ýylyň 31-nji awgustyndaky üýtgetmeden bäri emläk bildirişlerini çap edýän platformalar emlägi bildirýän adamyň onuň eýesidigini (ýa-da eýesiniň ýakyn garyndaşy ýa-da ýanýoldaşydygyny) ýa-da eýesi tarapyndan ygtyýarlandyrylandygyny tassyklamaly. Söwda ministrligi muny özüniň Elektron bildiriş tassyklama ulgamy (Elektronik İlan Doğrulama Sistemi, EİDS) arkaly alyp barýar.
- Eýesi agenti e-Devlet-iň "EİDS Taşınmaz İlanı Yayınlama İzni İşlemleri" hyzmaty arkaly ygtyýarlandyrýar. e-Devlet Türkiýe hökümetiniň onlaýn hyzmatlar portalydyr.
- 2026-njy ýylyň 22-nji awgustyndaky metbugat beýanynda ministrlik EİDS-iň şahsyýet we ygtyýar tassyklamasynyň elektron görnüşde çap edilýän ähli emläk bildirişlerini, şol sanda Instagram, Facebook we WhatsApp-dakylary öz içine alýandygyny aýtdy.
- Sosial ulgamdaky ýazgylarda EİDS bilen tassyklanan bildirişiň baglanyşygy we bildirişiň bahasy bolmaly. Ministrlik talaplara laýyk gelmeýän sosial ulgam bildirişleri üçin 42 emläk kärhanasyna we 40 awtoulag satyjysyna her birine 100 000 TL jerime salnandygyny yglan etdi.
Satyn alyjy hökmünde siziň üçin bu şeýle many berýär: diňe şahsy hat arkaly, tassyklanan bildiriş baglanyşygy we bahasy bolmazdan mahabatlandyrylýan emläk duýduryş alamatydyr. Tassyklanan bildirişiň baglanyşygyny soraň.
3. Dogry resminamalary alyň
Düzgünnama ygtyýarly agentiň ulanmaly ýazmaça resminamalaryny kesgitleýär:
- Emlägi görkeziş resminamasy (taşınmaz gösterme belgesi, 19-njy madda). Size emlägi fiziki ýa-da onlaýn görkezmek agentiň şahadatnama belgisi we jogapkär agentiň ady we goly bilen iň bolmanda iki nusgada resminamalaşdyrylmaly. Agent emlägi görkezmek üçin töleg alyp bilmez.
- Satuw üçin araçylyk şertnamasy (alım satıma aracılık sözleşmesi, 16-njy madda), her tarap üçin bir nusga bolmak bilen iň bolmanda üç nusgada. Onda agentiň şahadatnama belgisi we salgysy, taraplaryň şahsyýet maglumatlary (daşary ýurtlynyň şahsyýet belgisi kabul ederlikli), emlägiň eýeçilik maglumatlary, bahasy we töleg usuly, agentiň haky, tapu ýygymy we aýlanyşyk gaznasynyň tölegi ýaly tölegleriň satyn alyjy bilen satyjynyň arasynda nähili paýlanýandygy we ygtyýarly kazyýet ýa-da jedelleri çözmegiň alternatiw usuly bolmaly.
- Gol çeken ähli zadyňyzyň nusgalary. 14-nji maddada agentiň size resminamalary okamaga ýeterlik wagt bermelidigi, olaryň şertlerini düşündirmelidigi we gol çekilen her resminamanyň nusgasyny gowşurmalydygy aýdylýar. Doly düşünmeýän islendik zadyňyzyň ýazmaça terjimesini alyň.
4. Hakyň iň ýokary çägini biliň
| Düzgün (20-nji madda) | Bu näme aňladýar |
|---|---|
| Satuw üçin iň ýokary hak | Araçylyk şertnamasyndaky satuw bahasynyň GBS-siz 4 göterimi |
| Kim töleýär | Araçylyk şertnamasynda başgaça aýdylmasa, satyn alyjy bilen satyjynyň arasynda deň paýlanýar |
| Bir geleşikde birnäçe agent | Diňe bir hak alnyp bilner; bilelikde işleýän agentler ony paýlaşýarlar |
| Goşmaça hyzmatlar | Agent degişli hyzmatlary hem berse (gözleg, ýer-emläk hasaba alyş edarasy bilen iş salyşmak we ş.m.), şonda-da şol bir çägiň içinde diňe bir hak |
| Hak haçan gazanylýar | Ygtyýarlandyryş şertnamasyndaky hyzmat ýerine ýetirilende |
4 göterim adaty möçber däl-de, iň ýokary çäkdir. Anyk haky ýazmaça ylalaşyň. Şol bir satuw üçin agentiň hakynyň üstüne goşmaça tölegleri goşýan "hyzmat", "maslahat" ýa-da "hukuk" toplumlaryndan seresap boluň.
5. Töleg: hiç haçan agentiň şahsy hasabyna däl
Düzgünnama 2026-njy ýylyň 29-njy aprelinde howpsuz töleg ulgamyny goşmak üçin üýtgedildi. Baha bölekleýin ýa-da doly nagt, bank geçirimi ýa-da EFT arkaly tölenende, ol eýeçilik geçirilýän pursatda puly berýän ulgamyň üsti bilen geçmeli. Ulanyş tölegi alynýar; onuň möçberi we kimiň töleýändigi düzgünnamanyň özünde görkezilmeýär, şonuň üçin bankyňyzdan soraň. Söwda ministrligi başlangyjy bir gezek 2026-njy ýylyň 1-nji oktýabryna süýşürdi we 2026-njy ýylyň 28-nji sentýabrynda hökmany başlangyç senesiniň 2026-njy ýylyň 1-nji dekabryna geçirilýändigini yglan etdi. Gol çekiş günüňizde haýsy ýoluň ulanylýandygyny ýer-emläk hasaba alyş edarasyndan ýa-da bankyňyzdan soraň.
Daşary ýurtly satyn alyjylar üçin türk banky tarapyndan berlen walýuta satyn alyş güwänamasy (DAB) hem talap edilýär: seret daşary ýurtly hökmünde Türkiýede emläk satyn almak.
Duýduryş alamatlary
- Şahadatnama belgisi ýok ýa-da TTBS gözleginde belgi kärhana gabat gelmeýär.
- Eýeçilik ýazgysyny görmezden öň öňünden töleg tölemek üçin basyş.
- EİDS bilen tassyklanan baglanyşygy we bahasy bolmadyk bildirişler.
- Şahsy hasaba tölemek ýa-da eýeçilik resminamasynda hakykatda tölän bahaňyzdan pes baha yglan etmek baradaky haýyş.
- Girdeji, kärende girdejisi ýa-da raýatlygyň hökman tassyklanjakdygy baradaky wadalar. Raýatlyk resmi şertlere, şol sanda baha kesgitlemä esaslanýan güwänama bagly: seret baha kesgitleme hasabaty barada düşündiriş.
Ygtyýar şahadatnamalaryny Söwda ministrliginiň welaýat müdirlikleri berýär, täzeleýär we ýatyrýar (5-nji madda), şonuň üçin düzgünleri bozýar diýip pikir edýän agentiňiz barada agentiň welaýatyndaky müdirlik ýüz tutulmaly edaradyr. Agentiň hakynyň üstüne goşulýan çykdajylar üçin seret satyn alyş çykdajylary barada düşündiriş. Has köp gollanma biziň satyn alyş tertibi bölümimizde.
Size nähili kömek edip bileris
Turkey Property Desk daşary ýurtly alyjylara hut şu ädimlerde kömek edýär: haýsy resminamalaryň gerekdigini barlaýarys, kasam eden terjimeçiniň terjimesini we notarial tassyklamany taýýarladýarys, ýer-emläk hasaba alyş edarasyna nobat alýarys, gol çekilende terjimeçilik edýäris we ýaşamaga rugsatnama ýa-da raýatlyk arzalaryny yzarlaýarys. Bize WhatsApp arkaly öz diliňizde ýazyň. Belli bir emlägi hukuk taýdan barlamak üçin aklawça we ýer-emläk hasaba alyş edarasyna ýüz tutuň.
Ýygy soralýan soraglar
Türk emläk agentiniň ygtyýarnamasynyň bardygyny nädip barlamaly?
Ygtyýar şahadatnamasynyň belgisini soraň we ony Söwda ministrliginiň TTBS şahadatnama gözleg sahypasynda (ttbs.gtb.gov.tr) gözläň. Kärhananyň ady we salgysy siziň iş salyşýan edaraňyza gabat gelmeli.
Türkiýede emläk agentiniň iň ýokary haky näçe?
Gozgalmaýan emläk söwdasy hakynda düzgünnamanyň 20-nji maddasyna laýyklykda, satuw üçin araçylyk şertnamasyndaky bahanyň GBS-siz 4 göterimi. Başgaça ylalaşylmasa, satyn alyjy we satyjy ony deň paýlaşýarlar.
Agent emlägi görkezendigi üçin menden töleg alyp bilermi?
Ýok. 19-njy maddada emläk görkeziş resminamasy bilen resminamalaşdyrylmaly görkeziş hyzmaty üçin hiç hili töleg soralyp bilinmeýändigi aýdylýar.
EİDS näme?
Söwda ministrliginiň Elektron bildiriş tassyklama ulgamy. Ol bildirişiň eýesi ýa-da eýesiniň e-Devlet arkaly ygtyýarlandyran agenti tarapyndan ýerleşdirilendigini barlaýar. Ministrligiň aýtmagyna görä, ol ähli elektron bildirişleri, şol sanda sosial ulgamdakylary öz içine alýar.
Emlägi gönüden-göni eýesinden satyn alsam, agente hak tölemelimi?
Mümkin. Agent size emlägi ygtyýarlandyryş şertnamasynyň dowamynda görkeziş resminamasy bilen görkezen bolsa, 20-nji maddanyň (8) bendi agente hak almaga hukuk berýär.
Bahany agentiň üsti bilen tölemelimi?
Ýok. Gol çekiş günüňizde talap edilýän bank ýoly arkaly töläň. Söwda ministrliginiň maglumatyna görä, 2026-njy ýylyň aprelinde düzgünnama goşulan howpsuz töleg ulgamy 2026-njy ýylyň 1-nji dekabrynda hökmany bolmaly.
Bu sahypa umumy maglumatdyr, hukuk, salgyt ýa-da maýa goýum maslahaty däldir. Düzgünler we tölegler üýtgeýär; gol çekmezden ýa-da tölemezden öň her ädimi ýer-emläk hasaba alyş edarasy (Tapu), aklawçy we ygtyýarnamaly gozgalmaýan emläk agenti bilen tassyklaň.
Resmi çeşmeler
- Söwda ministrligi: Gozgalmaýan emläk söwdasy hakynda düzgünnama (jemlenen tekst)
- Söwda ministrligi: TTBS – ygtyýar şahadatnamasynyň gözlegi
- Söwda ministrligi: EİDS ähli elektron bildirişleri, şol sanda sosial ulgamy öz içine alýar (2026-njy ýylyň 22-nji awgusty)
- e-Devlet: EİDS emläk bildirişine rugsat hyzmaty
- Söwda ministrligi: Howpsuz töleg ulgamy 2026-njy ýylyň 1-nji oktýabryna süýşürildi (2026-njy ýylyň 26-njy iýuny)
- Söwda ministrligi: Howpsuz töleg ulgamynyň başlangyjy 2026-njy ýylyň 1-nji dekabryna geçirildi (2026-njy ýylyň 28-nji sentýabry)