Satuwa haçan salgyt salynýar, ýurtda ýaşamaýanlar ony nädip yglan edýär we Merkezi bankyň düzgünleri satuwdan gelen puly daşary ýurda ibermek barada näme diýýär.
Eger şahs Türkiýedäki emlägi edinenden soň bäş ýylyň içinde satsa, girdeji çykdajy indeksirlenip we 2026-njy ýyldaky satuwlar üçin 150 000 lira möçberindäki ýeňillik aýrylandan soň gymmatlyk artyşy girdejisi hökmünde salgyda degişli; bäş doly ýyldan soň ýa-da miras alnan emläk üçin bu salgyt ulanylmaýar. Başga sebäpler boýunça ýyllyk deklarasiýa tabşyrmaýan ýurtda ýaşamaýanlar satuwdan soň 15 günüň içinde aýratyn deklarasiýa tabşyrmaly. Merkezi bankyň Maýa hereketleri baradaky sirkulýaryna laýyklykda, daşary ýurtda ýaşaýanlar salgytlardan soň satuwdan gelen arassa puly banklar arkaly daşary ýurda geçirip bilerler.
Daşary ýurtly eýe hökmünde Türkiýede emläk satmak satyn almak bilen şol bir ýer-emläk hasaba alyş (tapu) tertibine eýerýär, ýöne üç sany goşmaça sorag ýüze çykýar: girdejiden Türkiýäniň girdeji salgydyny tölemeli bolarsyňyzmy, ony nädip we haçan yglan etmeli we puly daşary ýurda geçirip bilersiňizmi? Bu gollanma olara Girdeji dolandyryş edarasynyň (Gelir İdaresi Başkanlığı, GİB) 2026-njy ýylyň fewralyndaky gollanmasyny we Merkezi bankyň maýa hereketleri baradaky düzgünlerini ulanyp, 2026-njy ýylyň oktýabryna çenli ýagdaýa görä jogap berýär. Bu umumy maglumat, salgyt maslahaty däl.
Girdeji haçan salgyda degişli: bäş ýyl düzgüni
Girdeji salgydy hakynda kanuna (Gelir Vergisi Kanunu, gaýtalanýan 80-nji madda) laýyklykda, şahsyň ýer ýa-da bina satmakdan alan girdejisi, eger emläk edinilenden soň bäş ýylyň içinde satylsa, gymmatlyk artyşy girdejisidir (değer artışı kazancı). GİB bäş ýylyň senenama günleri bilen hasaplanýandygyny aýdýar.
- Bäş doly ýyldan soň satylsa: girdeji bu düzgün boýunça gymmatlyk artyşy girdejisi hökmünde salgyda degişli däl.
- Bäş ýylyň içinde satylsa: arassa girdeji ýyllyk ýeňillikden ýokary bölegi boýunça salgyda degişli.
- Miras ýa-da sowgat hökmünde alnan emläk: GİB tölegsiz edinilen (meselem, miras arkaly) emläkden alnan girdejileriň haçan satsaňyz hem gymmatlyk artyşy girdejisi hökmünde salgyda degişli däldigini aýdýar.
Edinmek senesi adatça ýer-emläk hasaba alyş edarasynda hasaba alnan senedir. GİB hasaba alynmazdan öň ulanmaga taýýar jaýy alan we hakyky ulanylyşy gowşurmak namalary ýa-da kommunal hyzmatlaryň hasaplary ýaly resminamalar bilen subut edip bilýän käbir ýagdaýlarda has irki senäni kabul edýär. Eger ýer satyn alyp, soňra onuň deregine potratçydan kwartiralar alan bolsaňyz, täze jaýlaryň hasaba alnan senesi hasaba alynýar.
Salgyt salynýan girdeji nädip hasaplanýar
- Alnan satuw bahasyndan başlaň.
- Emlägiň çykdajysyny aýyryň. Satyn alyş çykdajysy içerki öndürijiler baha indeksi (Yİ-ÜFE) boýunça edinmekden öňki aýdan satuwdan öňki aýa çenli indeksirlenýär, ýöne diňe artyş 10 göterim ýa-da ondan köp bolsa.
- Siziň çeken satuw bilen baglanyşykly çykdajylaryňyzy we tölän salgytlaryňyzy hem-de ýygymlaryňyzy aýyryň.
- Ýyllyk ýeňilligi aýyryň: 2025-nji ýyldaky satuwlar üçin 120 000 lira we 2026-njy ýyldaky satuwlar üçin 150 000 lira.
- Galan möçbere girdeji salgydynyň nyrh tablisasyny ulanyň. 2025-nji ýylyň girdejisi üçin möçberler 15-den 40 göterime çenli ösýän möçberlerdi; 2026-njy ýylyň nyrh tablisasy 332 belgili Umumy beýannama bilen bellenýär.
Bu görnüşdäki girdejiden çekilen ýitgiler girdejiniň beýleki görnüşlerinden aýrylyp bilinmez.
Yglan etmek we tölemek: ýurtda ýaşaýanlar we ýaşamaýanlar
Nädip yglan etmelidigiňiz Türkiýedäki salgyt ýagdaýyňyza bagly.
| Siziň ýagdaýyňyz | Nädip yglan etmeli | Haçan tölemeli |
|---|---|---|
| Salgyt rezidenti (doly jogapkärçilik) | Indiki ýylyň 1-nji martyndan 31-nji martyna çenli ýyllyk girdeji salgydy deklarasiýasy, meselem, GİB-iň Hazır Beyan (öňünden doldurylan deklarasiýa) ulgamy arkaly | Iki deň bölekde, martyň ahyryna we iýulyň ahyryna çenli |
| Başga sebäpler boýunça ýyllyk deklarasiýa tabşyrmaga borçly bolmadyk rezident däl (çäklendirilen jogapkärçilik) | Girdeji alnandan soň 15 günüň içinde aýratyn deklarasiýa (münferit beyanname), emlägiň ýerleşýän ýerindäki salgyt edarasyna | Tabşyryş möhletiniň içinde |
Türkiýäniň daşary ýurtly şahsyýet belgisi (yabancı kimlik numarası) bolan daşary ýurtlylar Hazır Beyan ulgamyna şol belgi bilen girip bilerler we GİB daşary ýurtda ýaşaýan şeýle daşary ýurtlylaryň Türkiýäniň wekilhanalaryndan e-Devlet parolyny alyp biljekdigini aýdýar. Ýylyň dowamynda Türkiýeden hemişelik giden rezident gitmezden öňki 15 günüň içinde deklarasiýa tabşyrmaly. Rezident ýa-da rezident däl hasaplanýandygyňyz we Türkiýe bilen siziň ýurduňyzyň arasyndaky goşa salgyt salmak baradaky ylalaşygyň netijäni üýtgedýändigi salgyt maslahatçysynyň meselesidir.
Ýer-emläk hasaba alyş edarasyndaky satuwyň özi
- Eýeçilik ýazgysyny barlaň. Satuwa päsgel berýän ipotekanyň, emläge salnan gadagançylygyň ýa-da belligiň ýokdugyna göz ýetiriň. Emlägi raýatlyk üçin ulanan bolsaňyz, indiki bölüme serediň.
- Ýer-emläk hasaba alyş edarasynda ýa-da Web Tapu arkaly amal üçin arza beriň. Binalar üçin hökmany ýer titremä garşy ätiýaçlandyryş (DASK) talap edilýär.
- Tapu ýygymyny töläň. Ýygymlar hakynda kanuna laýyklykda, satuwdaky tapu ýygymy geçirijiden we kabul edijiden aýratynlykda, emläk salgydy bahasyndan pes bolup bilmeýän yglan edilen bahadan alynýar. Ýer-emläk hasaba alyş edarasy duşuşykdan öň size möçberi SMS arkaly habar berýär.
- Resmi şertnama gol çekiň. Türk dilini bilmeýän bolsaňyz, kasam eden terjimeçi gatnaşmaly. Gatnaşyp bilmeseňiz, daşary ýurtda düzülen ynanç haty TKGM-niň düzgünlerine (Türkiýäniň konsullygy ýa-da apostil ýa-da konsullyk legalizasiýasy bilen ýerli notarius) laýyk gelmeli.
- Satyn alyjy daşary ýurtly bolsa, baha türk bankyna satylan daşary ýurt pulunda tölenmeli we siz türk lirasyny alýarsyňyz; bankyň walýuta satyn alyş güwänamasy gol çekişden öň ýer-emläk hasaba alyş edarasyna barýar.
Hakyky bahany yglan ediň. Ýygymlar hakynda kanunyň 63-nji maddasy yglan edilen bahanyň hakyky ýagdaýy görkezmeýändigi ýa-da emläk salgydy bahasyndan pesdigi anyklanylsa, goşmaça ýygym hasaplamagy we salgyt ýitgisi üçin jerimäni göz öňünde tutýar.
Raýatlyk üçin satyn alnan emläkler
Maýa goýum arkaly raýatlyk üçin ulanylan emlägiň satylmajakdygy barada üç ýyllyk belligi bar. Üç ýyldan soň eýesi ýer-emläk hasaba alyş edarasyndan ony aýyrmagy soraýar. TKGM aýyrmak maýa goýum güwänamasy berlenden soň has ir soralsa, ýer-emläk hasaba alyş edarasynyň derrew ilat we raýatlyk müdirligine habar berýändigini aýdýar. TKGM-niň gollanmasynda üç ýyldan soň öňki eýesine yzyna geçirmegiň raýatlyk faýlyny gözden geçirmek üçin habar berilýändigi hem aýdylýar. Raýatlyk gözleýän satyn alyjy üçin bellemeli zat, maýadar-raýat tarapyndan soňky üç ýylda türk eýesine geçirilen emläk raýatlyk üçin gaýtadan ulanylyp bilinmez, bu bolsa sizden kimiň satyn aljakdygyna täsir edip biler.
Puly daşary ýurda geçirmek
Merkezi bankyň Maýa hereketleri baradaky sirkulýarynyň 13-nji maddasynda daşary ýurtda ýaşaýan adamlaryň Türkiýede satyn alan ýa-da eýeçiligindäki gozgalmaýan emläginden alnan girdejini we satuwdan gelen puly salgytlar we şuňa meňzeş borçlar aýrylandan soň banklar arkaly daşary ýurda erkin geçirip biljekdigi aýdylýar. Eýeçilik resminamasyny, bank kwitansiýalaryny we salgyt tölegi resminamalaryny saklaň, sebäbi bank olary sorap biler.
Size nähili kömek edip bileris
Turkey Property Desk daşary ýurtly alyjylara hut şu ädimlerde kömek edýär: haýsy resminamalaryň gerekdigini barlaýarys, kasam eden terjimeçiniň terjimesini we notarial tassyklamany taýýarladýarys, ýer-emläk hasaba alyş edarasyna nobat alýarys, gol çekilende terjimeçilik edýäris we ýaşamaga rugsatnama ýa-da raýatlyk arzalaryny yzarlaýarys. Bize WhatsApp arkaly öz diliňizde ýazyň. Belli bir emlägi hukuk taýdan barlamak üçin aklawça we ýer-emläk hasaba alyş edarasyna ýüz tutuň.
Ýygy soralýan soraglar
Türkiýedäki emlägi bäş ýyldan soň satsam, gymmatlyk artyşy salgydyny tölemelimi?
GİB-iň gollanmasyna laýyklykda, gymmatlyk artyşy düzgüni edinilenden soň senenama günleri bilen hasaplanýan bäş ýylyň içinde satylan emläge degişli. Bäş doly ýyldan soňky satuw bu düzgüniň çäginden daşarda.
2026-njy ýylda emläk satuwlary üçin gymmatlyk artyşy ýeňilligi näçe?
GİB ýeňilligiň 2026-njy senenama ýyly üçin 150 000 türk lirasydygyny we 2025-nji ýyl üçin 120 000 liradygyny aýdýar.
Ýurtda ýaşamaýan daşary ýurtly emläkden alnan girdejini nädip yglan edýär?
Başga sebäpler boýunça ýyllyk deklarasiýa tabşyrmaga borçly bolmadyk rezident däller girdeji alnandan soň 15 günüň içinde emlägiň ýerleşýän ýerindäki salgyt edarasyna aýratyn deklarasiýa tabşyrmaly.
Miras alnan emlägi satanymda salgyt salynýarmy?
GİB miras ýaly tölegsiz edinilen emläkden alnan girdejileriň gymmatlyk artyşy girdejisi hökmünde salgyda degişli däldigini aýdýar.
Satuwdan gelen puly Türkiýeden daşary geçirip bilerinmi?
Merkezi bankyň Maýa hereketleri baradaky sirkulýarynyň 13-nji maddasy daşary ýurtda ýaşaýan adamlara salgytlardan we şuňa meňzeş borçlardan soň satuwdan gelen arassa puly banklar arkaly daşary ýurda geçirmäge rugsat berýär.
Raýatlyk üçin ulanan emlägimi satyp bilerinmi?
Ilki bilen üç ýyllyk satmazlyk belliginiň möhleti geçmeli; ol eýesiniň haýyşy boýunça aýrylýar. Maýa goýum güwänamasyndan soň has ir aýyrmak barada ilat we raýatlyk müdirligine habar berilýär.
Bu sahypa umumy maglumatdyr, hukuk, salgyt ýa-da maýa goýum maslahaty däldir. Düzgünler we tölegler üýtgeýär; gol çekmezden ýa-da tölemezden öň her ädimi ýer-emläk hasaba alyş edarasy (Tapu), aklawçy we ygtyýarnamaly gozgalmaýan emläk agenti bilen tassyklaň.
Resmi çeşmeler
- GİB: Gozgalmaýan emlägi 5 ýylyň içinde satmak üçin girdeji salgydy deklarasiýasy (583 belgili gollanma, 2026-njy ýylyň fewraly)
- TCMB: Maýa hereketleri baradaky sirkulýar, 13-nji madda
- Mevzuat: 492 belgili Ýygymlar hakynda kanun (63–64-nji maddalar we (4) belgili nyrh tablisasy)
- Your Key Türkiye (TKGM): Daşary ýurtly şahslaryň edinmegi (amalyň ädimleri)
- Your Key Türkiye (TKGM): Ýygy soralýan soraglar
- TKGM: Türkiýäniň raýatlygy hakynda kanunyň ýerine ýetiriliş düzgünnamasy boýunça gollanma (2024-nji ýylyň 1-nji fewralyndaky wersiýasy; TDUB tarapyndan çap edilen göçürme)